Φόρο τιμής στη γενιά που ξεριζώθηκε από τις πατρογονικές και αλησμόνητες εστίες του Πόντου και κατάφερε να ριζώσει και να δημιουργήσει στη νέα της πατρίδα, το Κίζαρι 100 χρόνια μετά, αποτέλεσαν οι διήμερες εκδηλώσεις που διοργάνωσε ο πολιτιστικός σύλλογος Απανταχού Κιζαριωτών το Σάββατο 25 και την Κυριακή 26 Απριλίου.
Η πρόεδρος του Συλλόγου Βούλα Ελευθεριάδου ευχαρίστησε όλους για την παρουσία τους και την στήριξη για την οργάνωση της εκδήλωσης ενώ τόνισε ότι στις αρχές Φεβρουαρίου 1926 εγκαταστάθηκαν πρόσφυγες από την Τραπεζούντα του Πόντου (52 οικογένειες των 223 ατόμων) και έκτοτε το χωριό χαρακτηρίστηκε προσφυγικό.
Με επιμνημόσυνη δέηση από τον Μητροπολίτη κκΠαντελεήμονα, καταθέσεις λουλουδιών από τους απογόνους των πρώτων κατοίκων του χωριού, ομιλία από τον Μιχάλη Διαμαντίδη, Ποντιακό χορό και γλέντι ολοκληρώθηκαν οι διήμερες εκδηλώσεις μνήμης.
Ο μητροπολίτης κκΠαντελεήμονας, συνεχάρη τον πρόεδρο της κοινότητας, το προεδρείο του πολιτιστικού συλλόγου αλλά και όσους αγαπούν τον τόπο και την πατρίδα. “Ρίζα πολυτραγουδισμένη η Ποντιακή” είπε ο Μητροπολίτης, με δυνατά τραγούδια, με ήχους του κεμεντζέ για κάθε στιγμή της ζωής μας.
Ο αντιπεριφερειάρχης Ροδόπης Εμμανουήλ Ταπατζάς τόνισε ότι πρέπει τα χωριά μας να μείνουν ζωντανά, ενώ ανέφερε την σημασία αναδείξης του Ιερού Ναού του Αγίου Ευγενίου στα Πετρωτά ως σημείο αναφοράς του Ποντιακού Ελληνισμού, ιδίως μετά την ολοκλήρωση του παραλιακού δρόμου που θα συνδέει τα Δίκελλα με την Μαρώνεια.
Από το Σοχούμι, στην Καλαμαριά Θεσσαλονίκης, στον Σιδηροδρομικό Σταθμό Μέστης και από εκεί στο Κίζαρι. Αρχές Δεκεμβρίου 1925 το καράβι Αγιος Χαράλαμπος στο Σοχούμι περιμένει να παραλάβει 52 οικογένειες που αριθμούν 222 ψυχές έτοιμες για μια δεύτερη προσφυγιά.
Ο “Αγιος Χαράλαμπος” μετά από ταξίδι είκοσι ημερών αγκυροβολεί στο Καραμπουρνάκι της Καλαμαριάς, ενώ στα μέσα Ιανουαρίου του 1926 μια μτετραμελής οικογένεια ξεκινά προς τη Ροδόπη με σκοπό την εύρεση μόνιμου τόπου εγκατάστασης.
Οι προτάσεις πολλές και μάλιστα σε χωριά του κάμπου, που όμως εκείνη την εποχή μαστίζονται από ασθένειες, έτσι οδηγούνται στο Κίζαρι. 5 Φεβρουαρίου 1926 φτάνουν στον ΣΣ Μέστης και από εκεί με κάρα που σέρνουν βουβάλια οδηγούνται στο Κίζαρι.
Ο οικισμός τότε, από τον οικοπεδικό χάρτη φαίνεται ότι διαθέτει 20 οικοδομικά τετράγωνα με συνολικά 85 οικόπεδα. Το πρώτο μέλημα των νέων κατοίκων η ανέγερση εκκλησίας και σχολείου, στόχοι που γίνονται πραγματικότητα τα επόμενα χρόνια παρά την περιορισμένη βοήθεια του Ελληνικού κράτους.
Το 1935 χτίστηκε η νέα Εκκλησία αφιερωμένη στον Αγιο Γεώργιο, ενώ το σχολείο ολοκληρώθηκε το 1951, με αυτό να σταματά την λειτουργία του το 1992 λόγω έλλειψης παιδιών.
